Sinema-TV işçileri örgütleniyor: Setlerde 12 saati aşan ağır çalışma koşulları

DİSK Sosyal-İş, sinema ve televizyon alanında set, stüdyo ve ajanslarda çalışan işçileri örgütlemek üzere bir kampanya yürütüyor. Sendikanın Sinema TV İşçileri Komisyonu üyesi Füsun Özgeç, sektörde serbest meslek makbuzu ve taşeron çalışma gibi yöntemlerin yaygın olduğunu, iş akdi veya yazılı sözleşme bulunmamasının işçilerin ücret ve hukuki haklarını talep etmesini zorlaştırdığını belirtti.

Özgeç, uzun çalışma saatleri, iş güvencesinin bulunmaması, görev tanımlarının belirsizleşmesi ve iş güvenliği sorunlarına dikkat çekerek bu koşullar karşısında tabandan bir örgütlenme kurmayı hedeflediklerini söyledi.

Sendikanın görüştüğü bir set işçisi, dizi sektöründe bölüm başı ücretlendirme nedeniyle çalışılan sürenin karşılığının alınamadığını anlattı: “Üç hafta çalışıyorsunuz, bir haftalık paranızı alıyorsunuz ama üç haftalık emeğinizin iki haftası heba oluyor.” İşçi, reklam sektöründe ise hız baskısı altında uzun saatler çalışıldığını, her iki alanda da düzenli gelir ve iş güvencesi bulunmadığını belirtti: “İş geldiği sürece ücret alıyoruz, onu da eksik alıyoruz, sigortamız ise yok.”

İşçinin aktardığına göre sinema filmi çekimleri haftanın altı günü 12 saati aşabiliyor, çekim sonrası ekipmanların toplanması çalışma süresini daha da uzatıyor. İşçi, kiralanan ekipmanların zarar görmesi halinde bedelin kendilerinden tahsil edildiğini, bu iş için yapılan ek mesainin ücretlendirilmediğini söyledi. Kamera ve tripod gibi ekipmanların 15 ila 30 kiloya ulaşabildiğini belirten işçi, omuz, bel ve eklem sorunları ile fıtık yaşadıklarını ifade etti.

Uzun çalışma saatlerinin etkisine değinen işçi, bazen üç saat uyuyup işe gidip 16 saat çalıştıklarını, sette iki kez anksiyete atağı geçirip hastaneye gitmek zorunda kaldığını belirtti. Setlerde sözlü ve aşağılayıcı iletişimin yaygın olduğunu, hastalık durumunda da çalışma temposunun değişmediğini, çalışma çağrılarının çoğu zaman son anda geldiğini söyledi. İşçi, malzemeye zarar verenlerin kara listeye alınıp işe çağrılmadığını, görev tanımlarının net olmadığını ve bir kişiye birden fazla görev verildiğini aktardı.

Sektördeki bir diğer sorun, çalışanların sigortalı işçi olarak değil kendi hesabına çalışan kişi gibi gösterilmesi. İşçi, bazı şirketlerin çalışanlardan şahıs şirketi kurup kendi sigortasını ödemesini istediğini, serbest meslek makbuzu şartı getirildiğini belirterek “SMM yoksa seni işe götüremem” denildiğini aktardı. Özgeç de bu yöntemlerin işçilerin haklarını kullanmasını zorlaştırdığını, oyuncuların “Biz işçiyiz” kampanyasıyla başlayan tartışmanın ardından yaygınlaşan “esnaf modeli”nin set işçilerine de yayıldığını söyledi.

Örgütlenme çalışması, post prodüksiyon, stüdyo ve seslendirme alanlarında çalışanları da kapsıyor. Özgeç, teknisyen, mikserci ve montajcıların bulunduğu bu alanların “çok görünmez” olduğunu, işçilerin belirsiz ve ücretsiz fazla mesai, hız ve aciliyet baskısıyla karşılaştığını belirtti. Stüdyo çalışanlarının yüksek sese, elektrikli ve havasız ortamlara maruz kaldığını, boyun fıtığı gibi iş hastalıklarının görüldüğünü, ücretlerin düşük olduğunu ve çalışanların mobbing ile işten çıkarma tehdidiyle karşılaştığını söyledi.

Ajanslarda çalışan videographer ve sosyal medya uzmanları da sürekli ulaşılabilir olma ve hız baskısıyla karşı karşıya. Özgeç, marka tarafından iş beğenilmediğinde sorumluluğun işçiye yüklendiğini belirtti. Görüşülen bir ajans işçisi, öncelikli taleplerinin yoksulluk sınırının üzerinde ücret olduğunu, ücret üzerinden SGK primlerinin tam yatırılmadığını, ulaşım ve yemek ödemelerinin de sorun olduğunu söyledi. İşçi, ajansın müşteriyi kaybetmemek için sınırsız revize taleplerini çalışanlara yansıttığını ifade etti.