Sosyal-İş Ankara Kadın Komisyonu’ndan kadın yoksulluğu üzerine atölye

Sosyal-İş Ankara Kadın Komisyonu, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında 9 Kasım 2026 tarihinde “Şiddetin Görünmeyen Zinciri: Kadın Yoksulluğu” başlıklı bir atölye düzenledi. Sendikanın açıklamasına göre atölye üç bölümden oluştu: ilk bölümde yoksulluğun kadınları neden daha fazla etkilediği ulusal ve uluslararası verilerle ele alındı, ikinci bölümde kadın yoksulluğunun nedenleri ve sonuçları tartışıldı, üçüncü bölümde ise ekonomik bağımlılık ile kadına yönelik şiddet arasındaki ilişki değerlendirildi.

Çalışma yaşamındaki eşitsizlikler

Açıklamada aktarılan verilere göre Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Türkiye’de çalışan kadınların yaklaşık üçte birinin (%32,4) kayıt dışı, yani güvencesiz koşullarda çalıştığını tespit etti. TÜİK verilerine göre son işinden ayrılmasının üzerinden en az sekiz yıl geçen işsiz kadınların sayısı, aynı durumdaki erkeklerin iki katından fazla. Yine TÜİK verilerine göre üç yaşın altında çocuğu olan kadınların yalnızca %26,9’u istihdamdayken, bu oran üç yaşın altında çocuğu olmayan kadınlarda %58,6’ya yükseliyor. Sendikanın paylaştığı bilgilere göre yarı zamanlı çalışan kadınların oranı da erkeklerin iki katından fazla.

Açıklamada, bu verilerin kadınların çalışma yaşamında karşılaştığı eşitsizlikleri somut biçimde ortaya koyduğu belirtildi. Sosyal-İş’e göre güvencesiz, yarı zamanlı ve düşük ücretli işlerde yoğunlaşan kadınlara yönelik toplumsal beklentiler değişmiyor; cinsiyetçi iş bölümü ve bakım yükü kadınların tek başına üstlenmesi gereken bir sorumluluk olarak sunulmaya devam ediyor.

Kreş hizmetlerine erişim sınırlı

Sendika, kadınların çocuk bakımının kamusal bir sorumluluk olarak üstlenilmesi ve ücretsiz kreş hizmetlerinin yaygınlaştırılması taleplerine karşın mevcut hizmetlerin sınırlı kaldığını vurguladı. Açıklamada, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2025 yılı Faaliyet Raporu’na atıfla özel kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerinden yalnızca 91.008 çocuğun yararlandığı, ücretsiz bakım hizmetinden faydalanan çocuk sayısının ise 3.322’de kaldığı belirtildi. Sosyal-İş’e göre bu rakam, çocuk bakımının yaygın ve evrensel bir kamusal hizmet olarak değil, sınırlı bir sosyal destek kapsamında ele alındığını gösteriyor.

Yoksulluk ve gündelik hayat

Atölyenin ilk bölümünde kadın yoksulluğu; gelir, ücret, istihdam, bakım emeği, yoksunluk ve ekonomik güvence başlıkları üzerinden ele alındı. Katılımcılar, düşük ücretle çalışma, çalışan yoksulluğu, çocuk bakımının kadın istihdamına etkisi, kreşe erişim, kadın-erkek ücret farkları ve ekonomik kriz dönemlerinde kadınların öncelikle kendi ihtiyaçlarından vazgeçmek zorunda kalması gibi konuları gündelik yaşamdan örneklerle tartıştı.

Açıklamaya göre tartışmalarda, ekonomik kriz dönemlerinde aile bütçesindeki daralmanın kadınlar üzerindeki etkisinin yalnızca gelir kaybıyla sınırlı kalmadığı, çocukların ihtiyaçlarının karşılanamadığı durumlarda ekonomik sıkıntının doğrudan anneye yansıdığı vurgulandı. Sendika, kadınların bu durumlarda hem ekonomik hem psikolojik açıdan daha ağır bir yük altına girdiğini belirtti. Ayrıca yarı zamanlı çalışmanın gelir kaybı ve güvencesizlik yoluyla yoksulluğu beslediği, ancak tam zamanlı çalışan kadınların da yoksulluktan bağımsız olmadığı ifade edildi.