Genel-İş raporu: Genel İşler kolunda kayıt dışılık yüzde 42,3’e çıkıyor

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi (emar), “Genel İşler İşkolunda İstihdamın Görünümü (2026)” başlıklı bir rapor yayımladı. Raporda işkolunun istihdam yapısı, çalışma süreleri, kayıt dışılık ve sendikalaşma verileri ele alındı.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Temmuz 2026 verilerine göre Genel İşler işkolunda 1 milyon 61 bin 665 kayıtlı işçi bulunuyor. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın aynı yıla ait verilerine göre belediyelerde ve belediye şirketlerinde çalışan işçi sayısı 724 bin 41 olup bu rakam işkolundaki kayıtlı istihdamın yüzde 68,2’sine denk geliyor. Belediye işçilerinin yaklaşık yüzde 96’sı ise belediye iktisadi teşebbüslerinde (BİT) istihdam ediliyor.

TÜİK’in 2025 yılı verileri esas alınarak yapılan hesaplamada işkoluyla ilişkili faaliyetlerde genel kayıt dışılık oranı yüzde 18,9 olarak belirlendi. Belediye işçilerinin sosyal güvenlik kapsamında olduğu varsayımıyla yapılan ayrı bir hesaplamada ise özel sektör ve konut hizmetlerinde çalışanlar için kayıt dışılık oranının yüzde 42,3’e yükseldiği tespit edildi. Rapora göre bu alanlarda çalışan her 10 işçiden yaklaşık 4’ü sosyal güvenlik kaydına sahip değil.

Cinsiyete göre yapılan hesaplamada özel sektör ve konut hizmetlerinde erkeklerin kayıt dışılık oranı yüzde 21,5 iken bu oran kadınlarda yüzde 80,6’ya kadar çıkıyor. TÜİK’in genel verilerinde ise sosyal güvenlik kaydı olmadan çalışma oranı erkeklerde yüzde 9,6, kadınlarda yüzde 36 olarak görülüyor.

Çalışma süreleri açısından işkolunda haftalık ortalama olağan çalışma süresi 43,2 saat olarak hesaplandı; bu süre erkeklerde 46 saate çıkarken kadınlarda 38 saatte kalıyor. İşçilerin yüzde 41,6’sı haftada 45 saatin üzerinde çalışıyor; bu oran erkeklerde yüzde 47,6’ya, kadınlarda yüzde 30,7’ye ulaşıyor.

Sendikalaşma verilerine göre ÇSGB’nin Temmuz 2026 verileriyle kayıtlı 1 milyon 61 bin 665 işçinin 569 bin 405’i sendika üyesi olup resmi sendikalaşma oranı yüzde 53,6. Ancak kayıt dışı istihdam da hesaba katıldığında toplam istihdamın yaklaşık 1 milyon 309 bin kişiye, kayıt dışı çalışan sayısının ise yaklaşık 247 bin kişiye ulaştığı tahmin ediliyor. Bu durumda fiili sendikalaşma oranının yüzde 43,5’e gerilediği belirtildi.

Raporda ayrıca işkolunda yarı zamanlı çalışma oranının yüzde 13,6, tam zamanlı çalışma oranının yüzde 86,3 olduğu, yarı zamanlı çalışmanın kadınlarda yüzde 24,9’a çıktığı aktarıldı. Kadın işçilerin yüzde 45,6’sının “nitelik gerektirmeyen işler”de, yüzde 42,5’inin hizmet ve satış elemanı grubunda istihdam edildiği, bu iki grubun kadın istihdamının yüzde 88,1’ini oluşturduğu belirtildi.

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi açıklamasında “kamusal hizmetlerin gerçek güvencesinin bu hizmetleri üreten işçilerin emeği ve örgütlü mücadelesi olduğu” ifade edildi. Sendika, ücretlerin toplu pazarlıkla belirlenmesini, kayıt dışılığın denetlenmesini, haftalık çalışma süresinin ücret kaybı olmaksızın 40 saate indirilmesini, sendikal örgütlenme ve grev hakkının güvence altına alınmasını, belediye şirket işçilerinin kazanılmış hakları korunarak sürekli işçi kadrolarına geçirilmesini ve belediye hizmetlerinde taşeronlaşmaya son verilmesini talep etti.