ITUC Raporu Açıkladı: Türkiye, Sendikal Hak İhlallerinde Yine Kara Listede

ANKARA – Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) tarafından açıklanan 2025 Küresel Haklar Endeksi raporuna göre Türkiye, sendikal haklar ve işçi özgürlükleri konusunda üst üste 11. kez "kara liste"de yer aldı. 2014 yılından bu yana değişmeyen bu durum, ülkenin işçi hakları alanında dünyanın en kötü 10 ülkesi arasında kalmaya devam ettiğini gözler önüne serdi. DİSK Genel Başkan Yardımcısı ve Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Başkanı Özkan Atar, durumu "AKP’nin işçi ve emek açısından karnesi değişmiyor" sözleriyle eleştirdi.

ITUC Küresel Haklar Endeksi: Türkiye'nin Değişmeyen Konumu

Dünyanın en büyük sendikal örgütlenmesi olan Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu'nun (ITUC) her yıl yayımladığı Küresel Haklar Endeksi, ülkelerin uluslararası düzeyde tanınmış işçi haklarına ne kadar uyduğunu değerlendiriyor. Sendikal örgütlenme, toplu pazarlık, grev hakkı, adil yargılanma ve sendikacılara yönelik şiddet gibi 97 kriter üzerinden yapılan değerlendirmede Türkiye, bir kez daha en düşük notu alarak Bangladeş, Belarus, Ekvator, Mısır, Esvatini, Myanmar, Nijerya, Filipinler ve Tunus gibi ülkelerle aynı ligde konumlandı. Bu liste, işçi haklarının en ciddi şekilde ihlal edildiği ülkeleri kapsıyor.

Raporda Türkiye'ye Yönelik Vahim İhlal İddiaları

ITUC raporu, Türkiye'deki sendikal hak ihlallerine ilişkin somut örnekler sunuyor. Raporda yer alan bilgilere göre:

• 2024 Mart ayından bu yana Türkiye Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Hak-İş) üyesi 6.750 kişinin işten çıkarıldığı belirtildi.
• 30 binden fazla üyenin sendikadan istifa etmeleri için baskı gördüğü ve zorlandığı aktarıldı.
• 2024'te DİSK/Dev Sağlık-İş Sendikası'nın 10 bin üyesinin toplu sözleşme görüşmelerindeki temsil hakkının engellendiği kaydedildi. Bu engellemenin, yetkililerin Sağlık Bakanlığı kayıtlarından üyelerin isimlerini silmesinin ardından gerçekleştiği ifade edildi. Bu durum, sendikaların hukuki ve fiili varlıklarının doğrudan hedef alındığına işaret ediyor.

DİSK ve Birleşik Metal-İş'ten Sert Tepki: "AKP'nin Karnesi Değişmiyor"

ITUC raporunun açıklanmasının ardından DİSK Genel Başkan Yardımcısı ve Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Başkanı Özkan Atar, duruma sert tepki gösterdi. Atar, Sözcü Gazetesi'ne yaptığı açıklamada, "AKP’nin işçi ve emek açısından karnesi değişmiyor, yerli-yabancı sermaye ve işbirlikçi sendikal yapılar durumdan memnun" diyerek hükümetin işçi haklarına yaklaşımını eleştirdi.

Atar, "İktidar, hak ihlallerini düzeltmek yerine, sorunları derinleştiriyor" ifadeleriyle mevcut politikaların sendikal hakları olumsuz etkilediğini vurguladı. Sendikal özgürlüklerin Anayasal güvence altında olmasına rağmen ihlallerin devam etmesine dikkat çeken Atar, "İşçi haklarında Anayasa’nın hükümleri ortadayken, bir hukuk devleti mi olacağız sorusunun ardından, hukukun üstünlüğünden üstünlerin hukukuna geldik" şeklinde çarpıcı bir değerlendirme yaptı. Özkan Atar, Türkiye'nin bu kötü durumdan hızlı bir şekilde kurtulması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Küresel Hak İhlallerinin Boyutu ve Türkiye'nin Konumu

ITUC raporunda yer alan küresel veriler de sendikal hak ihlallerinin dünya genelindeki yaygınlığını gözler önüne seriyor ve Türkiye'nin bu genel tabloda nasıl bir konumda olduğunu gösteriyor:

• 151 ülkenin yer aldığı raporda, ülkelerin yüzde 72’sinde işçilerin adalete erişiminin sınırlı kaldığı belirtildi.
• Ülkelerin yüzde 87’sinde grev hakkı ihlal edildi.
• Ülkelerin yüzde 74’ünde sendikaların yasal kayıt hakkının engellendiğine değinildi.
• Toplu pazarlık hakkının da ülkelerin yüzde 80’inde ihlal edildiği aktarıldı.
• 71 ülkede işçilerin tutuklandığı belirtilirken, bu oranın 2014’ün iki katına ulaştığı vurgulandı.

Bu veriler, Türkiye'deki durumun küresel bir olumsuz trendin parçası olduğunu ancak ülkenin bu tabloda en kötü sıralarda yer alarak ciddi bir sorunla karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor.

Sonuç ve Acil Çağrı

Türkiye'nin sendikal haklar alanındaki bu olumsuz karnesi, sadece sendikalar için değil, aynı zamanda demokratikleşme ve hukukun üstünlüğü ilkeleri açısından da önemli soru işaretleri barındırıyor. Birleşik Metal-İş Sendikası ve diğer işçi örgütleri, bu durumun düzeltilmesi, Anayasal hakların tam olarak uygulanması ve Türkiye'nin uluslararası arenadaki itibarının geri kazanılması için acil adımlar atılmasını bekliyor.