Eğitim-Bir-Sen'den "4+4+4" Sistemine Neşter: Lise Eğitimi İçin Radikal Değişim Çağrısı

Ankara – Türkiye’de 2012 yılından bu yana uygulanan “4+4+4” zorunlu eğitim sistemi, Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim-Bir-Sen) tarafından gerçekleştirilen kapsamlı saha araştırmasının ardından ciddi bir reform çağrısıyla karşı karşıya. Eğitim-Bir-Sen ve Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın tarafından açıklanan "Türkiye’de Zorunlu Eğitim Sistemi’ne Yönelik Saha Araştırması" sonuçları, öğretmenlerden velilere, okul yöneticilerinden öğrencilere kadar 36 binden fazla katılımcının ortak sesini yansıtırken, özellikle lise eğitiminin yeniden yapılandırılması gerektiğini net bir şekilde ortaya koydu.

36 Binden Fazla Katılımcıyla En Kapsamlı Saha Araştırması

Türkiye’nin en büyük sivil toplum örgütü Eğitim-Bir-Sen'in imza attığı bu araştırma, 81 ilin tamamında, 17 binden fazla öğretmen, 7 bini aşkın idareci, 5 binden fazla 11. ve 12. sınıf öğrencisi ile 5 bini aşkın velinin katılımıyla gerçekleştirildi. Araştırmanın, zorunlu eğitim sistemine dair sahadaki gerçek deneyimleri ve beklentileri bütüncül biçimde yansıtan ilk çalışmalardan biri olması, bulgularının ağırlığını artırıyor. Katılımcıların coğrafi dağılımı ve demografik profilleri, ülke nüfus yapısını yansıtacak şekilde dengelendi.

Lise Eğitimi İçin Değişim Talebi Ezici Çoğunlukta

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, "4+4+4" sisteminin özellikle son 4 yılı olan lise eğitiminin yeniden ele alınması gerektiği yönündeki beklenti oldu. Çalışmaya katılan öğretmen ve idarecilerin yüzde 93’ünden fazlası, lise eğitiminin değiştirilmesi gerektiğini vurguladı. Öğrencilerde de benzer bir beklenti öne çıkarken, toplumun beklentilerine ve iş hayatının gerçeklerine uygun yeni bir eğitim sistematiğine ihtiyaç olduğu belirtildi.

12 Yıllık Zorunlu Eğitim Süresi "Uzun Bulunuyor"

Araştırma, mevcut 12 yıllık zorunlu eğitim süresinin genel olarak uzun bulunduğu yönünde güçlü bir kanıt sundu. Katılımcıların büyük çoğunluğu sürenin kısaltılması gerektiğini ifade etti:

• Öğretmenlerin yüzde 93,8’i

• Okul yöneticilerinin yüzde 97,1’i

• Öğrencilerin yüzde 78,5’i

• Velilerin yüzde 78,8’i

Mevcut sürenin yeterli olduğunu düşünenlerin oranı ise tüm gruplarda oldukça düşük kaldı (yüzde 20'nin altında). Zorunlu eğitimin süresinin uzatılması gerektiğini savunanların oranı ise sadece yüzde 2'nin altında tespit edildi.

İş Dünyası ve Okul Terki Riskleri Vurgulandı

Araştırma, zorunlu eğitim süresinin uzunluğunun iş dünyasının beklentilerini karşılamadığını ve öğrencilerin iş hayatına daha erken atılmasını engellediğini ortaya koydu. Öğretmenlerin yüzde 83,7’si, yöneticilerin yüzde 90,2’si ve velilerin yüzde 68,9’u sürenin iş hayatına girişi zorlaştırdığını belirtiyor. Aynı zamanda, uzun sürenin okul terki riskini artırdığı görüşü de öğretmenlerde yüzde 70, yöneticilerde yüzde 78,9, öğrencilerde yüzde 67,2 ve velilerde yüzde 52,6 oranında desteklendi.

Lise Son Sınıf İşlevi ve Mesleki Yönlendirme Tartışması

Çalışmada, lise son sınıfın işlevine ilişkin de çarpıcı bulgular yer aldı. Katılımcıların büyük çoğunluğu (öğretmenlerin yüzde 83,6'sı, öğrencilerin yüzde 75,9'u), lise son sınıfın yapısının değişmesi gerektiğini ve okula devam etmenin gereksiz olduğunu ifade etti. Bunun yerine, lise son sınıfın bir üniversite hazırlık ya da kariyer planlama yılı olması gerektiğini savunanların oranı tüm gruplarda yüzde 90’a yaklaştı. Mesleki yönlendirme konusunda da ciddi eksiklikler olduğu, öğrencilerin yeterince yönlendirilmediği belirtildi.

Yeni Lise Modelleri: "2+2" ve "3+1" Öne Çıkıyor

Araştırma, lise eğitimi için iki ana modelin öne çıktığını gösterdi:

• "2+2" Modeli (2 yıl zorunlu + 2 yıl isteğe bağlı): Öğretmenlerde yüzde 34,5, öğrencilerde yüzde 38,9 gibi yüksek oranlarda desteklendi.

• "3+1" Modeli (3 yıl zorunlu + 1 yıl isteğe bağlı): Öğrencilerde yüzde 31,4, velilerde yüzde 20 gibi oranlarla tercih edildi.

Katılımcılar ayrıca, bireyselleştirilmiş, esnek ve modüler bir ortaöğretim yapısına da güçlü destek verdiler.

Eğitim-Bir-Sen'den Bakanlığa ve Şuraya Ortak Akıl Çağrısı

Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, 430 bine yakın eğitim çalışanını temsil eden bir örgüt olarak saha çalışmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştıklarını belirtti. Yalçın, Milli Eğitim Bakanlığı'nın da bu konuda benzer açıklamalar yaptığını hatırlatarak, artık kapsamlı bir mutfak çalışmasına ihtiyaç olduğunu vurguladı. Araştırmanın, eğitimin tüm paydaşlarının sürece dahil olmasını sağlamayı hedeflediğini belirten Yalçın, süreci nihayete erdirecek olanın Milli Eğitim Bakanlığı'nın kararı ve 21. Milli Eğitim Şurası olacağını ifade etti.

Eğitim-Bir-Sen, araştırmanın, mevcut sistemin sadece süresiyle değil, içerik ve yapı yönünden de bütüncül olarak yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu vurguladı. Sendika, zorunlu eğitim süresinin toplumun beklentileriyle uyumlu hale getirilmesi, esnek ve modüler ortaöğretim modelleri üzerinde çalışılması ve mesleki yönlendirmenin ortaokuldan itibaren sistematik hale getirilmesi gerektiğini bir kez daha dile getirdi.