Polyak Madencilik'te İşçi Kıyımı ve Bağımsız Maden-İş'ten "Sarı Sendikaya Tepki, Bağımsız'a Yetki" Çağrısı

İstanbul ve Diyarbakır'dan gelen acı haberler, Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği ile işçi hakları mücadelesinin ne denli çetrefilli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. İstanbul'da yüksekten düşerek hayatını kaybeden genç inşaat işçisi Mazlum Deniz'in dramı yürekleri dağlarken, Polyak Madencilik'te başlayan toplu işten çıkarmalar ve Bağımsız Maden-İş Sendikası'nın bu duruma "Sarı Sendikalara Tepki" diyerek verdiği radikal yanıt, iş dünyasının gündemine oturdu. Sendika, işten çıkarılacak işçilerin belirlenmesindeki objektiflik eksikliğine ve sendikal örgütlenmenin önemine dikkat çekerek, madencilere 'yetki' çağrısı yaptı.

Türkiye'nin işçi sınıfı, son günlerde hem bireysel trajedilerle hem de yapısal sorunlarla boğuşuyor. Bir yanda, İstanbul'da çalıştığı inşaatta feci bir kazada hayatını kaybeden Diyarbakır Kulp'lu genç işçi Mazlum Deniz'in yasını tutarken, diğer yanda madencilik sektörünün önemli aktörlerinden Polyak Madencilik'te başlayan toplu işten çıkarmalar ve bu sürece Bağımsız Maden-İş Sendikası'nın müdahalesi, işçi hakları mücadelesinin sıcaklığını koruduğunu gösteriyor.

Polyak Madencilik'te Toplu İşten Çıkarma İddiaları: Yaklaşık 1200 İşçi Tehlikede!

Polyak Madencilik'te 28 Nisan itibarıyla başlayan toplu işten çıkarma süreci, Bağımsız Maden-İş Sendikası tarafından kamuoyuna duyuruldu. Sendikanın aktardığı bilgilere göre, işverenlik "küçülmeye gidileceği ve üretime tek ayakla devam edileceği" gerekçesiyle bu kararı almış durumda. Toplu işten çıkarma bildiriminin 27 Mart'ta yapıldığı ve toplamda 800 ila 1200 arasında işçinin işten çıkarılmasının beklendiği belirtiliyor. Bu sürecin 4 ila 6 aya yayılacağı ifade ediliyor.

Daha da endişe verici olan, bu süreç başlamadan önce deneme süresinde bulunan çok sayıda işçiye işbaşı yaptırılmadığı ve bu işçilerin toplu işten çıkarma kapsamındaki sayıya dahil edilmediği bilgisi. Sendikaya göre, bugüne kadar tahminen 200 işçiye 3 aylık ücretsiz izin teklifi yapılmış, kabul etmeyenlerin işten çıkarılacağı söylenmiş.

İş Kanunu'na Aykırılık İddiaları ve Objektif Kriter Vurgusu

Bağımsız Maden-İş Sendikası, Polyak yönetiminin uyguladığı işten çıkarma prosedüründe 4857 sayılı İş Kanunu'nun 29. maddesinde belirtilen toplu işçi çıkarma esaslarına uyulmadığı iddialarını dile getiriyor. Kanun, işverenin toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumu'na bildirmesini şart koşuyor.

Sendikanın dikkat çektiği en önemli nokta ise, hangi işçilerin işten çıkarılacağının objektif kriterlerle belirlenmesi zorunluluğu. Yargıtay kararlarına göre, gönüllü olarak ayrılmak isteyenlere veya emekli olmaya hak kazanmış olanlara öncelik verilmesi gerekiyor. İşverenliğin, işten çıkarılacak işçileri belirlerken eşit davranma yükümlülüğü ve ayrımcılık yasağına uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanıyor.

Sendikaya ulaşan bilgiler ışığında, iş kazalı ya da meslek hastalığı bulunan işçilerin ilk sıraya konularak işten çıkarıldığı belirtiliyor. Sendika, bu durumu "işverenliğin sorumluluktan kaçması" olarak nitelendirerek, "iş kazası ve meslek hastalığı olan işçilere karşı sorumluluktan toplu işten çıkarma yoluyla kaçılamaz" uyarısında bulundu. Ayrıca, Polyak yönetiminin kira yardımı, taşınma yardımı gibi sosyal önlemleri gündemine almadığı, bunun da işten çıkarmaların ağır sonuçlar doğurmasına neden olduğu ifade edildi.

"Hiçbir Belgeye İmza Atmayın, İbraname Geçersizdir!"

Bağımsız Maden-İş, işten çıkarılan işçilere yönelik önemli bir çağrı yaparak, hiçbir belgeye imza atmamaları gerektiğini duyurdu. Sendika, işten çıkarılan işçilerin birikmiş ücret, ücret ekleri, yeni iş arama izni ve kıdem tazminatlarının imza atmalarına gerek kalmadan tam ve eksiksiz olarak ödenmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle iş kazası geçirmiş ve 18 Aralık faciasında raporlu olan madencilere imzalatılmak istenen "ibranamelerin" hukuken hiçbir geçerliliği olmadığı, bu ibranamelerde iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin dava hakkından feragat edildiği ibaresinin yer almasının ise işçilerin iradesini zedeleyici olduğu belirtildi.

"Sarı Sendika, İş Güvencesi Mücadelesinin Önündeki En Büyük Engel"

Sendika, Polyak'taki mevcut sendikal yapıyı "sarı sendika" olarak nitelendirerek, işçi güvencesi mücadelesinin önündeki en büyük engel olduğunu iddia etti. İş Kanunu'na göre, işverenliğin toplu işten çıkarmaya karar verdikten sonra yetkili sendikayla görüşerek işçi çıkarmanın önlenmesi veya olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi konularını ele almak zorunda olduğu hatırlatıldı. Ancak Bağımsız Maden-İş'e göre, "sarı sendika"nın bu konuda işçilere yeterli ve doğru bilgiyi zamanında aktarmadığı, iş kazalı ve meslek hastalığı olanların durumuna dair çaba göstermediği ve hatta toplu iş sözleşmesine ilgili bir madde koydurmadığı ifade edildi.

Bağımsız Maden-İş, "Bu durumda sarı sendika Polyak işçisinin iş güvencesi mücadelesi önünde en büyük engele dönüşmektedir. Bu engel aşılmadan verilecek mücadeleler belli bir sınırda kalacaktır. İşçilerin topyekün kazanması bugün hiç olmadığı kadar sarı sendikalardan kurtulmasına bağlıdır," açıklamasında bulundu.

Bağımsız Maden-İş'ten Polyak İşçisine Yetki Çağrısı: "Şimdi Tam Zamanı!"

Kurulduğu günden bu yana maden işçilerinin hakları için mücadele ettiğini belirten Bağımsız Maden-İş, Polyak işçilerine birlik olma çağrısı yaptı. Temmuz ayı başına kadar örgütlenme seferberliği yürüteceklerini duyuran sendika, "Polyak işçisine çağrımız, sorun yaşadığı zaman hangi sendikaya üye olursa olsun bize başvurduğu gibi yetkiyi de sarı sendikanın elinden alıp bize vermesidir. Önümüzdeki aylarda daha sertleşecek bu süreçleri durdurmanın yolu da budur," ifadelerini kullandı.

Bu acı gelişmeler ve sendikal mücadelenin yükselen tansiyonu, Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği ile işçi hakları alanındaki yasal ve pratik boşlukların doldurulması gerektiğinin altını bir kez daha çiziyor.