MESS'te grev takvimi: Süreç ne olacak, alınan kararlar ne anlama geliyor?

MESS grubu toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin tıkanmasıyla birlikte fabrikalarda gözler grev kararlarına çevrildi. Türk Metal Sendikası 19 Ocakta "grev kararı aldığını" duyururken, Birleşik Metal-İş Sendikası dün düzenlediği basın toplantısıyla "30 Ocak'ta greve çıkacağını" ilan etti. Peki, aynı masada oturan patron tarafı karşısında alınan bu iki farklı karar, tezgah başındaki işçi için ne anlama geliyor? İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Ergin yasal mevzuatı ve gelecek dönem açısından yaşanacak takvimi gazetemize değerlendirdi

Fotoğraf: Birleşik Metal-İş Sendikası

"Grev kararı almak" ile "grev uygulama tarihi belirlemek" arasındaki fark bulunmakta. Avukat Ahmet Ergin Türk Metal'in aldığı kararı "Şu an için yalnızca yasal bir zorunluluğun yerine getirilmesi" olarak değerlendirmekte. Yasaya göre, arabulucu raporu sendikaya ulaştıktan sonra 60 gün içinde grev kararı alınmak zorunda, aksi takdirde sendikanın o işyerindeki yetkisi düşüyor. Türk Metal, Grev kararı alarak yetkisini kaybetmemiş oldu. Ancak işverene "Şu tarihte işi durduruyoruz" bildirimi henüz yapılmadı. Ergin, bu durumun patron tarafı üzerinde henüz fiili bir baskı veya "iş durdurma tehdidi" oluşturmadığını kaydetti.

Fotoğraf: Birleşik Metal-İş

Grev uygulasması 6 gün öncesinden tebliğ edilir

Birleşik Metal-İş Sendikası'nın izlediği yol ise doğrudan "uygulama" üzerine kurulu. Sendika, 30 Ocak'ta greve çıkacağını duyurdu. 6356 sayılı Kanun'un 60. maddesine göre, greve çıkabilmek için bu tarihin en az 6 iş günü öncesinden patron tarafına noter yoluyla bildirilmesi gerekiyor.

Birleşik Metal-İş, 20 Ocak tarihlerinde aldığı kararla, 30 Ocak tarihini hedefleyerek bu yasal süreyi tam zamanında kullanmış oldu. Eğer 30 Ocak'a kadar MESS ile bir anlaşma sağlanamazsa, yasal prosedür tamamlandığı için o sabah fabrikalarda üretim duracak.

Fotoğraf: Evrensel

Grev oylaması nedir?

Grev kararı fabrikada ilan edildikten sonra, işçilerin greve çıkıp çıkmama konusunda sandığa gitme ihtimali bulunuyor.

Yasaya göre, grev kararının işyerinde ilan edildiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde, o işyerinde çalışan işçilerin en az dörtte biri (yüzde 25'i) yazılı olarak başvurursa "grev oylaması" yapılmak zorunda.

“Grev oylamasını talep etmek veya oy kullanmak için sendika üyesi olmak gerekmiyor. Ofiste çalışan beyaz yakalı personel, mühendisler ve kapsam dışı çalışanlar da (işveren vekili hariç) bu oylamaya katılabiliyor” diyen Ergin, bu durumun patron tarafından işçilerin grev yönündeki iradelerinin zaman zaman baltalamak amacıyla kullanılabileceğini oylamalara eksiksiz katılımın sağlanmasının grev hakkını korumanın önemli bir ayağı olduğunu belirtiyor.

    

Fotoğraf: Evrensel

Bundan sonra ne olacak?

Türk Metal, ilerleyen günlerde "uygulama tarihi" içeren ikinci bir karar alıp işverene 6 gün önceden bildirim yapmadığı sürece, alınan grev kararı üretimi durdurmayacak.

Birleşik Metal-İş’in örgütlü olduğu iş yerlerinde ise 30 Ocak sabahına kadar anlaşma olmazsa, yasal bildirimler yapıldığı için şalterler inecek.

   

Fotoğraf: Hasret Gültekin Kozan/ Evrensel

Anayasal hak: Grev yasakları karşısında karşısında mücadele

6356 sayılı Yasa'nın 62. maddesi "Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik tarafından doğrudan işletilen" işyerlerinde grevi yasaklıyor. Ancak özel sektöre ait askeri sanayi üretimi yapan fabrikalar için "milli güvenliği bozucu nitelikte" görülürse Cumhurbaşkanı kararıyla grev 60 gün ertelenebilir. Bu "erteleme" fiilen grevin yasaklanması anlamına geliyor.

Birleşik Metal İşçileri Sendikası, önceden yasaklanan grevleri için Anayasa Mahkemesine başvuruları sonrasında çıkan kararlar ile grev yasaklarının hukuksuz olduğunu tescilletti.

Anayasa Mahkemesi kararları özellikle "milli güvenliği bozucu nitelikte" görülerek ertelenen, yasaklanan grevlerde milli güvenliğin hangi açıdan tehdit edildiğinin maddi tesisi yapılması gerektiğini, keyfi yasaklar karşısında fiili grevlerin ise anayasal hak olduğunu belirtiyor.

Bu durumun en yakın örnekleri ise Birleşik Metal-İş Sendikasının 2025 yılı başında 5 işletmede yasakları tanımayarak grevlerini sürdürmesi ve fiili grevlerin kazanımlarla sonuçlanması oldu.