DİSK/Genel-İş Raporu Açıkladı: Türkiye, Avrupa’da Gelir Eşitsizliğinde Zirvede! Asgari Ücret Açlık Sınırının Altında Kaldı!

ANKARA – Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’na (DİSK) bağlı Genel-İş Sendikası Araştırma Dairesi (emar), Türkiye’deki ekonomik krizin emekçi sınıflar üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne seren kapsamlı bir “Türkiye’de Gelir Eşitsizliği ve Yoksulluk Raporu” yayımladı. Rapora göre, Türkiye gelir eşitsizliği oranında Avrupa ülkeleri içinde en yüksek seviyeye ulaşırken, her 10 kişiden 2'sinin yoksul olduğu ve asgari ücretin temel gıda harcamalarını dahi karşılayamadığı ortaya çıktı.

Avrupa Lideri: En Zengin Yüzde 20, En Yoksulun 9 Katı Kazanıyor!

DİSK/Genel-İş raporu, Türkiye’deki gelir dağılımı adaletsizliğinin rekor seviyeye ulaştığını istatistiklerle ortaya koydu.

• Gini Katsayısı Rekoru: Türkiye’nin Gini katsayısı 0,461 olarak belirlendi. Bu oran, Avrupa Birliği ülkelerinin ortalaması olan 0,344’ün çok üzerinde olup, Türkiye’yi gelir eşitsizliğinde Avrupa’nın birincisi yapıyor.

• Servet Uçurumu (S80/S20): Rapora göre, Türkiye’de en zengin yüzde 20’lik grup, en yoksul yüzde 20’lik grubun gelirinin yaklaşık 9 katını elde etmektedir (S80/S20 oranı: 9,06). Bu fark, Avrupa Birliği ortalamasının (4,66) neredeyse iki katıdır ve zengin ile yoksul arasındaki makasın dramatik bir şekilde açıldığını gösteriyor.

Her 10 Kişiden 2’si Yoksul: Çalışanlar Bile Geçinemiyor

Raporda, yüksek enflasyon ve TL'nin değer kaybının en ağır faturasının emekçilere kesildiği vurgulandı.

• Kitlesel Yoksulluk: TÜİK verilerine dayanan rapora göre Türkiye’de en az 17 milyon 821 yurttaş en temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamayacak durumda. Yoksulluk oranı yüzde 21,2’ye yükselirken, yoksulluk sınırı 2024 yılında 81 bin 742 TL’ye fırlamış durumda.

• Çalışan Yoksulluğu (Working Poor): Ülkedeki en önemli sorunlardan biri olan çalışan yoksulluğu oranı yüzde 10,7 olarak tespit edildi. Bu, milyonlarca yurttaşın bir işte çalıştığı halde ailesini geçindirecek insanca bir ücrete sahip olamadığı anlamına geliyor.

Asgari Ücret Açlık Sınırının Altında: Çocuklar Risk Altında

Raporda, 2025 yılının Ağustos ayı verileri kullanılarak ücretlerin alım gücündeki dramatik erime gözler önüne serildi.

• Açlık Sınırı Krizi: Ağustos 2025 verilerine göre açlık sınırı 26 bin 149 TL iken, milyonların geliri olan asgari ücret ise yalnızca 22 bin 104 TL seviyesinde kaldı. Asgari ücret, bir çalışanın ailesini değil, kendisini bile sağlıklı bir şekilde beslemesine yetmiyor.

• Çocuk Yoksulluğu Alarmı: Geleceğin teminatı olan çocuklar en büyük riski taşıyor. 2024 yılında 18 yaşından küçük çocukların %38,9’u yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunuyor.

Her 10 Kişiden 6’sı Borçlu, Harcamalar İki Katına Çıktı

Ekonomik krizin yarattığı bir diğer önemli sonuç ise hane halkının borçluluk oranı ve tüketim harcamalarındaki zorunlu artış oldu.

• Yaygın Borçluluk: Konut hariç giderler nedeniyle, kurumsal olmayan nüfusun %60,9’u borçlu hale gelmiş durumda. Bu, her 10 kişiden 6’sının borçlu olduğu anlamına geliyor.

• Tüketim Harcamaları Fırladı: Hanehalkı kişi başı aylık ortalama tüketim harcaması, yüksek enflasyonun etkisiyle bir yılda neredeyse iki katına çıkarak 24 bin 383 TL'den 45 bin 344 TL'ye ulaştı. Bu artışta konut ve kira harcamalarının payı %26’ya yükselerek bütçenin en büyük kalemini oluşturdu.

DİSK/Genel-İş’ten Talep: Ücretler Dört Kişilik Aileye Göre Belirlensin!

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi, yoksulluk ve eşitsizliğin son bulması için acil talepleri sıraladı:

1. Ekonomi Politikalarında Değişim: Krizin faturasını halka yükleyen ekonomi politikalarından derhal vazgeçilmelidir.

2. Ücret ve Vergide Adalet: Gelir dağılımındaki eşitsizlik son bulmalı, az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alınması ilkesine geçilmelidir.

3. İnsanca Yaşam Ücreti: Asgari ücret ve tüm ücret düzeyleri insan onuruna yaraşır düzeye çekilmelidir. Asgari ücret hesaplaması, bir kişinin değil, en az 4 kişilik bir ailenin giderleri üzerinden yapılmalıdır.

4. Temel Gelir Güvencesi: Herkes için temel bir gelir güvencesi sağlanmalı ve barınma, eğitim, sağlık gibi kamusal haklar nitelikli ve parasız olmalıdır.

Raporda ayrıca, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içerisinde sermayenin payının (%43,1) hâlâ emeğin payından (%37) daha yüksek olduğu, bu durumun gelir adaletsizliğinin temel kaynağı olmaya devam ettiği belirtildi.