Danıştay’dan MEB’e İnsan Hakları Uyarısı: Eğitim Sen’in Dava Açtığı Yönetmelikte İptal Kararı

Danıştay, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) ders kitapları ve eğitim araçlarına ilişkin yönetmeliğinde insan hakları, özgürlükler ve ayrımcılık yasağı konularında eksik düzenlemeler bulunduğuna hükmetti. Bir dizi eksikliğe yönelik açılan davada Danıştay 8. Dairesi, bazı düzenlemelerin iptaline karar verdi.

4 Ekim 2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren MEB Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği’nin bazı maddelerinde yer almayan düzenlemeler, sivil toplum ve hukuk çevrelerinin tepkisine neden olmuştu. Danıştay’ın kararıyla birlikte, temel insan hakları ve ayrımcılık yasağına dair içeriklerin ders kitaplarında yer almasının yasal bir zorunluluk olduğu bir kez daha vurgulandı.

Danıştay, yönetmelikte yer almayan ve özellikle “temel insan hak ve özgürlüklerini destekleyici, her türlü ayrımcılığı reddeden” ibarelerin eksikliğine dikkat çekerek, ilgili maddelerin iptaline hükmetti. Ayrıca, panelistlerin belirlenme sürecinde sendika ve bağımsız gözlemcilerin yer almasına ilişkin hüküm eksikliğine dair azınlık görüşte iptal önerisi sunuldu ancak çoğunluk oyuyla reddedildi.

Anayasa, Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gibi üst hukuk normlarına atıf yapılan kararda, eğitim içeriğinin bu normlara uygun biçimde düzenlenmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’na da atıf yapılarak, eğitimde insan haklarına duyarlılığın bir anayasal sorumluluk olduğu vurgulandı.

Bazı maddeler, sonradan yapılan yönetmelik değişiklikleri gerekçe gösterilerek “karar verilmesine yer olmadığı” şeklinde değerlendirilirken, bazı maddeler ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Örneğin, kitapların “ücretsiz olarak dağıtılacağı” ibaresinin yer almamasının tek başına hukuka aykırılık oluşturmadığı kanaatine varıldı.

Karar, eğitim materyallerinin hazırlanmasında insan hakları perspektifinin daha belirgin şekilde yer alması yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Eğitim sendikaları ve sivil toplum kuruluşları, bu kararı hem çocuk haklarının korunması hem de eğitimde eşitlik ilkesinin uygulanması açısından olumlu buluyor.