TÜSİAD, "Yaşlılık Politikaları Araştırması" ile Türkiye'nin Demografik İhtiyaçlarını Belirledi

İstanbul – Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD), PwC Türkiye iş birliğiyle hazırlanan "Yaşlılık Politikaları Araştırması: Demografik Dönüşüm ve İhtiyaçlar" başlıklı kapsamlı raporu 4 Temmuz Cuma günü kamuoyuyla paylaştı. Rapor, Türkiye'nin hızla yaşlanan nüfus yapısını ve bu dönüşümün getirdiği zorlukları ele alarak, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik bütüncül politika önerileri sunuyor.

TÜSİAD Genel Merkezi’nde düzenlenen rapor tanıtım toplantısının açış konuşmasını TÜSİAD Yönetim Kurulu Üyesi ve Sosyal Kalkınma Yuvarlak Masası Başkanı Yılmaz Yılmaz gerçekleştirdi. Konuşmasında, küresel çapta sağlık alanındaki gelişmeler ve demografik dönüşümlerin etkisiyle yaşlı nüfus oranının hızla arttığına dikkat çeken Yılmaz, Türkiye'nin de bu süreçte en hızlı yaşlanan ülkelerden biri olduğunu belirtti. Yılmaz Yılmaz, "2040 yılı itibarıyla, 65 yaş ve üzeri nüfusun toplam nüfus içindeki oranının %15’i aşmasıyla birlikte, Türkiye’nin, yaşlanmakta olan nüfustan yaşlanmış bir topluma dönüşmesi öngörülüyor" dedi. Yaşlılık konusunun sadece bir yaş grubu meselesi değil; kuşaklararası ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, yaşlı bireylerin iyi olma halinin sadece sağlık hizmetleriyle sınırlı olmadığını; güçlü sosyal destek mekanizmaları ve ekonomik güvenceyle de doğrudan ilişkili olduğunu ifade etti.

Açılış konuşmasının ardından, PwC Türkiye Ortağı ve Danışmanlık Hizmetleri Lideri Serkan Tarmur ile rapor yazarlarından Kıdemli Danışman İpek Ünlü, raporun ana bulgularını ve önerilerini içeren bir sunum gerçekleştirdi.

Toplantı, TÜSİAD Sağlık Çalışma Grubu Başkanı Nejat Emre Eczacıbaşı’nın oturum başkanlığını üstlendiği “Daha Kapsayıcı ve Sürdürülebilir Yaşlılık Politikaları Nasıl Olmalı?” başlıklı panel oturumu ile sona erdi. Eczacıbaşı, TÜSİAD olarak sağlık hizmetlerinin herkes tarafından erişilebilir, yüksek kaliteli ve sürdürülebilir olması için uzun yıllardır çalıştıklarını belirterek, "Küresel yaşlanma süreci, sağlık ve sosyal hizmet sistemlerinin daha dayanıklı ve kapsayıcı biçimde yeniden tasarlanmasını gerektiriyor" dedi. Raporun, yaşlanan nüfusun etkilerini ve öne çıkan ihtiyaçları; sağlık ve bakım hizmetleri, sosyal katılım, ekonomik durum, yaşlı bakım finansmanı, dijital adaptasyon ve yaşlı bakım teknolojileri ile yaşlı turizmi boyutlarıyla ele aldığını ifade etti. Panelde; 65+ Yaşlı Hakları Derneği Başkan Yardımcısı Ferhat Boratav, Hacettepe Üniversitesi İktisat Bölümü Başkanı Prof. Dr. Zafer Çalışkan, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenay Gökbayrak ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) Nüfus Dinamikleri Program Koordinatörü Aysel Yüksel konuşmacı olarak yer aldı.

Raporun Öne Çıkan Bulguları ve Politika Önerileri:

Rapor, yaşlanan nüfus konusunu altı ana eksende inceliyor:

• Sağlık ve Bakım Hizmetleri: Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte sağlık ve bakım ihtiyaçları artmaktadır. Türkiye'de 65 yaş ve üzeri her 5 yaşlıdan yaklaşık 4'ü kronik hastalığa sahiptir. Rapor, koruyucu sağlık uygulamalarıyla sağlık ve bakım hizmetlerinin yaşlı bireylerin ihtiyacına uygun, erişilebilir şekilde geliştirilmesini ve evde bakım ile uzun süreli bakım hizmetlerinin kalitesinin güvence altına alınmasını önermektedir.

• Sosyal Katılım: Türkiye'de 65 yaş ve üstü bireyler arasında mutlu olduğunu belirtenlerin oranı 2018'de %61,2 iken 2023'te %56'ya gerilemiştir. Rapor, yaşlı bireylerin toplumsal hayata katılımını destekleyecek genç-yaşlı dayanışmasını güçlendiren, nesiller arası etkileşimi artıran ve yaş ayrımcılığını gideren etkinlikler geliştirilmesini önermektedir.

• Ekonomik Durum ve İş Gücüne Katılım: 65 yaş ve üzeri bireylerin 2024 Ekim ayında istihdam oranı %8,8 olup, erkeklerin işgücüne katılımı (%12,3) kadınlara göre (%6,9) daha yüksektir. Yaşlı yoksulluğunu önlemek için sosyal güvenlik sisteminin ve sosyal desteklerin kapsayıcılığının artırılması, genç ve orta yaşlı bireylerin (özellikle kadınların) kayıtlı istihdama katılımının teşvik edilmesi, ve yaşlı bireyler için istihdam imkanlarının çeşitlendirilmesi önerilmektedir.

• Yaşlı Bakım Hizmetlerinin Finansmanı: Rapor, uzun süreli bakım sigortasının tüm vatandaşların gerekli bakım hizmetlerine erişimini sağlamak amacıyla zorunlu hale getirilmesini ve düşük gelirli kişilerin primlerinin devlet tarafından karşılanacağı bir sistem geliştirilmesini önermektedir.

• Dijital Adaptasyon ve Yaşlı Bakım Teknolojileri: 65-74 yaş arası grubun internet kullanımı 2018’de %17 iken 2023’te %40,7 olmuştur. Rapor, yaşlı bireylerin kullanımına uygun dijital uygulamaların yaygınlaştırılmasını ve internet erişimi ile dijital okuryazarlıklarının geliştirilmesini önermektedir.

• Yaşlı Turizmi: Rapor, yaşlı bireyler için erişilebilir sağlık turizmi imkanlarının geliştirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Demografik Projeksiyonlar:

• Küresel: OECD projeksiyonlarına göre, 2020'de dünya nüfusunun %9,3'ünü oluşturan 65 yaş ve üzeri nüfusun oranı, 2050'de %16'ya çıkması beklenmektedir.

   

• Türkiye: OECD'ye göre, 2022'de ülkemizde 65 yaş ve üzeri nüfusun payı %9,8 iken, 2050 yılında iki katına çıkarak %20 seviyesine ulaşması bekleniyor. 2040 yılı itibarıyla, 65 yaş ve üzeri nüfusun toplam nüfus içindeki oranının %15’i aşarak %16,3’e ulaşması öngörülüyor.

TÜSİAD “Yaşlılık Politikaları Araştırması: Demografik Dönüşüm ve İhtiyaçlar” Raporu Tanıtım Etkinliği, Allianz Sigorta ve Eczacıbaşı Holding’in destekleriyle gerçekleştirilmiştir.