Zirai Don Felaketi: Üreticiler Zararda, Fiyatlar Artacak mı?

Zirai Don Felaketi: Üreticiler Zararda, Fiyatlar Artacak mı?

Malatya'dan Elazığ'a, Denizli'den Manisa'ya, Uşak'tan Karadeniz'e uzanan geniş bir coğrafyada, kayısıdan üzüme, fındıktan narenciyeye kadar birçok ürün, don nedeniyle %100'e varan oranlarda zarar gördü. Yıllardır tarım politikalarındaki köklü değişiklikleri bekleyen üreticiler, şimdi bu felaketin sonuçlarıyla boğuşuyor.

TMMOB'dan Zirai Don Açıklaması: Afet Bölgesi İlan Edilsin!

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Genel Başkanı Baki Remzi Suiçmez, zirai donun vurduğu iller için acil afet bölgesi ilanı yapılmasını talep etti. Suiçmez, Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamı dışında kalan üreticilerin zararlarının da devlet tarafından karşılanması gerektiğini vurguladı.

Zirai Donun Ekonomik Etkileri Neler Olacak?

Suiçmez, zirai donun yaratacağı zincirleme etkiyi şöyle özetledi:

• "Kayısıdan fındığa, elmadan patatese, şeker pancarından üzüme kadar birçok üründe ciddi zararlar söz konusu.
• Bu durum, meyve ve sebze arzında kaçınılmaz bir açığa yol açacak ve iç piyasada fiyatlar hızla yükselecek.
• Türkiye'nin kendine yeterli olduğu, hatta ihraç ettiği kayısı, fındık, üzüm gibi ürünlerde yaşanacak kayıp, ihracat gelirlerinde de düşüşe neden olabilir.
• Sonbaharda yaşanan kuraklık sorunu da devam ederse, sulama yetersizliği nedeniyle ürün fiyatları daha da artacak."

"Afet mi, Yanlış Tarım Politikaları mı?" Tartışması

Suiçmez, sorunun sadece iklimsel olmadığını vurguladı: "Üretimde iklim etkileri elbette var. Ancak şu anda yaşanan ve önümüzdeki aylarda yaşanacak gıda enflasyonu ile dış ticaretteki pazar kayıplarının sorumlusu sadece iklim değil. Türkiye'deki tarım destek bütçesinin yetersizliği, desteklerin gecikmesi, girdi maliyetlerindeki dışa bağımlılık (mazot, gübre, tohum, ilaç, yem), yüksek sulama suyu ve elektrik maliyetleri, işçilik giderleri ve TMO ile Çaykur'un üretim maliyetinin altında alım fiyatı açıklaması gibi sorunlar, çiftçinin zarar etmesini hızlandırıyor. Tarımdan tasarruf edilmez! Üreticiye verilecek destek, tüketiciye de verilecek destektir."

Çiftçilerin Acil Talepleri Neler?

Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) ve TARSİM'e kayıtlı olmayan çiftçilerin de büyük kayıplar yaşadığını belirten Suiçmez, afet ilanı yapılmasının zorunlu olduğunu vurguladı. Çiftçilerin bankalara olan borçlarının arttığına dikkat çekerek, borç faizlerinin silinmesi ve anapara ödemelerinin ertelenmesi çağrısında bulundu.

Bölgesel Zirai Don Durum Değerlendirmesi

• Fındık: Düzce, Ordu, Giresun, Sakarya gibi illerde fındık bahçeleri don felaketinden etkilendi. CHP Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, Ordu'nun Kabadüz ilçesinde 200-250 metre rakımlı bölgelerde donun etkili olduğunu ve birçok bölgede %100'e varan zararların olduğunu belirtti. CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun ise Ulubey'den yaptığı açıklamada, fındıkta 200-300 milyon dolarlık bir kayıp beklendiğini vurgulayarak, üreticiler için acil destek paketleri ve TMO'dan üreticiyi koruyacak fiyatlar talep etti.
• Kayısı: Dünya kayısı üretiminin önemli merkezlerinden Malatya, Elazığ ve Erzincan'da da kayısı üretimi büyük darbe aldı. Malatyalı kayısı üreticisi Ahmet Oymak, hasadın %80 oranında azalacağını ve fiyatların yükseleceğini öngördü. Oymak, küçük üreticilerin TARSİM sigortasını karşılayamadığını belirterek, devletten destek talep etti. Elazığ Ziraat Odası Başkanı İbrahim Hacıoğulları ise yaşananları depreme benzeterek, kayısı, ceviz, badem, şeftali, kiraz ve üzüm gibi ürünlerde büyük kayıplar olduğunu açıkladı. Hacıoğulları, çiftçilerin borçlarının ertelenmesi ve faizsiz kredi verilmesi beklentisini dile getirdi.
• Üzüm: Tekirdağ'da filiz vermeye başlayan üzüm bağlarında da zirai don zarara yol açtı. Üreticiler, zirai dona karşı bahçelerinde ateş yakarak ve sisleme makinesi kullanarak ürünlerini korumaya çalıştı.