Soma’da altta kalanın canı çıksın düzenine isyan: 'Koca santrali kalorifer kazanı yaptılar’

Soma’da özelleştirmelerle santraller ve madenleri kapsayan peşkeş düzeni, patronların kârı tehlikeye girince üretimi durma noktasına getirdi, acısı ise ekonomik olarak işçilerden çıkarıldı. Buna tepki gösteren işçiler peş peşe eyleme geçiyor. Soma Termik Santrali ve Polyak Madeninin ardından dün de İmbat Madeni işçileri iş bıraktı. 

İmbat Madencilik patronunun sıfır zam dayatması, ücret ve sosyal hak alacakları ödememesi nedeniyle iş bırakan İmbat işçileri, alacaklarını istiyor. Özelleştirme sonrası sorun yumağına döndüğünü anlatan termik santral işçileri de, üretimi durduran santralın sadece bölgesel ısınma için çalıştığını belirterek ‘Koca santrali kalorifer kazanı yaptılar. Üretimin özel sektörün inisiyatifine bırakılmaması gerektiğinin en açık örneği burası” diyor.

87 işçi ücretsiz izinde, 700 kişi belirsizlikte

Soma’da tüm maden firmalarının kömürünü Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) alıyor. 2025 temmuzundan beri Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) 21 milyar lira olduğu belirtilen borç nedeniyle Konya Şeker’e satılan Soma Termik Santrali AŞ’ye kömür vermeyi durdurdu. Yazın santral iki ay üretimi durdurdu. Daha sonra sıcak su ile ısınma sistemi nedeniyle tekrar bir ünite sıcak su için çalıştı. Bu yıl ise Konya Şeker, 17 Şubat’ta “Zararlardaki artış” gerekçesiyle üretimi durdurduğunu açıkladı. “Kazanamıyorum” diyen patron termik santralde çalışan 87 işçiyi süresiz ücretsiz izne çıkardı. İşçiler de santral önünde nöbete başladı.

 

Santralde çalışan bir işçi, geçmişe dönük alacaklarının üç taksite bölündüğünü belirterek, “Altı aylık geriye dönük farklarımız vardı, yatırılmadı. Şimdi ‘mali durum’ gerekçesiyle üç taksite böldüler. İki taksit ödendi, bir taksit kaldı. Yasal değil ama şirket mali durumu gerekçe gösteriyor” dedi.

Bir başka işçi de santralin şu an 6 üniteden yalnızca 2 ünitesiyle çalıştığını anlattı: “Kurulu güç 990 megavat. 1, 2, 3 ve 4’üncü üniteler kapalı. 5 ve 6’ncı üniteler de düşük kapasitede, sadece bölgesel ısınma için çalıştırılıyor. Koca santrali şu an kalorifer kazanı gibi kullanıyorlar. Bunun özel sektörün inisiyatifine bırakılmaması gerektiğinin en açık örneği burası” dedi.

 

Mayıs ayı itibarıyla üretimin tamamen durdurulması halinde yaklaşık 700 çalışanın daha belirsizlikle karşı karşıya kalacağını söyleyen işçi, “Ücretsiz izin demek maaş yok demek. Ama işsiz de sayılmıyorsun, işsizlik maaşı alamıyorsun. Bu durum psikolojik olarak etkiliyor ve iş kazalarına zemin hazırlıyor” dedi.

Yatırım taahhüdü verdi, hurda malzemeyle üretim yapılıyor

Santralin 685 milyon dolara devredildiğini ve 250 milyon dolarlık yatırım taahhüdü verildiğini hatırlatan işçi, “Yatırım sözü verildi ama bugün hurda malzemeyle atölyede işleyip sırf baca tütsün diye üretim yapıyoruz” dedi.

Soma’da mesele yalnızca bir santralin üretimi değil; ısınan evler, taksitle ödenen alacaklar ve yarın ne olacağını bilmeden işe gelen yüzlerce işçinin hayatı... Özelleştirmenin ardından “kamu hizmeti” ile “şirket zararı” arasına sıkıştırılmış bir kent görüntüsü...

İmbat Madencilik'te sıfır zam dayatmasına karşı iş bıraktılar

 

Üretimi durdurma kararı alan Soma Termik Santrali AŞ’nin Kınık'taki Polyak Madencilik gibi etkilediği bir diğer maden ise Soma’nın eski maden şirketlerinden biri olan İmbat Madencilik… Termik santrale geçen yaz altı ay için sınırlı yaptığı sürede gerekli olan kömürü veren İmbat Madencilik, bugün “Termik santralden 500 milyon lira alacağımız var” diyor. İşçilere zamsız ücret dayatıyor. İşçilerin toplu iş sözleşmesinde kazandığı sosyal haklarını gasbediyor.

TKİ’nin garanti alımları durdurması, termik santralin 21 milyar TL borcu, ocak ayı ücretlerinin zamsız yatırılacağı bilgisi ve SSK primlerinin de zamsız yatırılmış olması nedeniyle, İmbat Maden işçileri önceki gün (25 Şubat) T. Maden-İş’e bildirerek eyleme başladı.

‘Bir senedir sosyal haklarımızı alamadık’

Ortalama işçi ücretlerinin 55 bin lira olduğunu belirten İmbat işçisi “Bir senedir sosyal haklarını alamıyoruz. Altı yevmiye ikramiyesi, Kurban ve Ramazan Bayramı sosyal yardımları, 2025 yılı için çocuğu sıkıntılı olanlara 5 bin lira yardımı ve ücretler geç yatırıldığında faizle ödeme istiyoruz” diyerek taleplerini dile getirdi.

İlk 500’de yükseldi, vergi vermedi

"Zarardayım" diyen İmbat Madencilik, 2023 yılında Türkiye’nin en büyük 500 sanayi kuruluşu listesinde 416. sırada yer aldı. 2024’te ise 408. sıraya yükseldi. 6 milyar liralık üretimden net satış yapan şirket bu yıl bir kuruş vergi vermedi. 2023'te ise 694.5 milyon TL gelir elde eden İmbat, sadece 33.6 milyon vergi (yüzde 4.8 oranında) ödedi. 2022'de 742.4 milyon TL gelir elde etti, 34.2 milyon TL vergi (yüzde 4.6 oranında) ödedi.

İmbat Madencilik'te örgütlü olan T. Maden-İş Ege Bölge Şubesi Başkanı Cumhur Yılmaz, Demirexport'ta dün sözleşme görüşmesinde sıfır zam dayatıldığını, İmbat ve Demirexport yöneticilerinin görüşerek, "Biz zamsız ücret vereceğiz, siz de öyle yapın" diye anlaştıklarını öne sürdü. Demirexport, İmbat Madencilik ve Yeni Anadolu Madencilik işçilerinin  de eylem yapacağinı söyledi.