AYM: Yetki İtirazı Davalarının Uzaması Sendika Hakkını İhlal Ediyor

Anayasa Mahkemesi (AYM), Birleşik Metal-İş Sendikası'nın yaptığı bir başvuruda, yetki tespitine itiraz davalarının uzun sürmesi nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Karar, metal işkolunda faaliyet gösteren MKS Transformatör Ekipmanları San. ve Tic. AŞ işyerindeki örgütlenme sürecine ilişkin başvuru üzerine verildi.

Sendikanın açıklamasına göre, işyerinde yürütülen örgütlenme çalışmaları sonucunda işçilerin çoğunluğu Birleşik Metal-İş'e üye oldu ve 16 Mayıs 2018 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından sendikanın yetkili olduğu resmen tespit edildi. Ancak işverenin bu tespite itiraz etmesi üzerine başlayan dava süreci, Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yapılana kadar yaklaşık 5 yıl sürdü.

Sendika, bu uzun yargılama süreci boyunca işten çıkarmalar, baskı ve tehditler nedeniyle üyelerinin büyük bölümünün kaybedildiğini ve işyerinin fiilen sendikasızlaştırılmaya çalışıldığını belirtti. Dava sonunda işverenin itirazının haksız bulunarak reddedildiği, ancak sürecin uzunluğu nedeniyle işyerinde toplu iş sözleşmesi imzalanmasının mümkün olmadığı ifade edildi.

Açıklamada, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu uyarınca işverenlerin, Bakanlık tarafından yetki tespiti yapıldıktan sonra dahi bu tespite itiraz edebildiği ve itiraz davası sonuçlanana kadar toplu iş sözleşmesi imzalanamadığı hatırlatıldı. Sendikaya göre bu düzenleme, sendika ve toplu sözleşme hakkını fiilen işverenin inisiyatifine bırakmakta ve işçilerin iradesini etkisiz kılmaktadır.

AYM, uzun süren yargılama süreçleri nedeniyle Anayasa'nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar vererek Birleşik Metal-İş'e net 100.000 TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Mahkeme, dava sürecinin sürüncemede bırakılmasının sendikanın ve işçilerin toplu iş sözleşmesi kapsamında sendikal faaliyette bulunma imkânını yargılama süresi boyunca tamamen ortadan kaldırdığını tespit etti.

Sendika, Anayasa Mahkemesi'nin istikrarlı kararlarıyla yetki tespit süreçlerindeki yapısal sorunlara işaret ettiğini ve bu sorunların giderilmesi için yasal düzenleme yapılması gerektiğini vurguladığını belirtti. Açıklamada, 6356 sayılı Kanun'un 43. maddesinin 5. fıkrasında yer alan “İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur” hükmünün, “İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurmaz” şeklinde değiştirilmesi talep edildi.

Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Yönetim Kurulu, Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınarak yetki tespit sistemine ilişkin yasal düzenlemelerin derhal hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.