Sette hak talep eden işçiler “mimlenme” ve işsizlik korkusuyla karşı karşıya
DİSK Sosyal-İş Sinema TV Komisyonu üyesi Evrim Özdemir, setlerde uzun mesai, kayıt dışı çalışma ve hak arayanların bir sonraki işe çağrılmama korkusunu anlattı.
Sendika açıklamalarından derlendi, editör onayladı.

DİSK Sosyal-İş, sinema ve televizyon sektöründe çalışan set işçilerinin uzun çalışma saatleri, güvencesiz istihdam, düşük ücretler ve iş kazaları gibi sorunlarını görünür kılmak amacıyla bir kampanya başlattı. Sendikaya göre kampanya, “en görünür işte çalışan görünmeyen işçilerin” yıllardır olağan sayılan emek sömürüsünü tartışmaya açmayı hedefliyor.
Kostüm tasarımcısı ve DİSK Sosyal-İş Sinema TV Komisyonu üyesi Evrim Özdemir, sektörde herkes için geçerli ve uygulanan açık çalışma kurallarının bulunmadığını belirtti. Özdemir, aynı işi yapan iki çalışandan birinin sigortalı, diğerinin serbest meslek makbuzuyla çalıştırılabildiğini ve bu durumun farklı haklara yol açtığını söyledi. Özdemir, “Bir hakkımızı talep ettiğimizde de mimlenme kaygısı yaşıyoruz” dedi.
Özdemir, ekiplerin kuruluşunda eğitim ve deneyimin her zaman belirleyici olmadığını, kişisel ilişkilerin ve “itiraz etmeyecek” çalışan tercihinin öne çıkabildiğini aktardı. Çalışma koşullarına itiraz etmeyen ekip başlarıyla çalışmanın yapımcılar açısından daha kolay olduğunu belirten Özdemir, buna karşılık işsizlik nedeniyle iş bekleyen kalifiye çok sayıda insan bulunduğunu söyledi.
Çalışma saatlerine ilişkin Özdemir, kendi çalıştığı setlerde 12 saatin “iyi ihtimal” sayılan bir çalışma günü olduğunu belirtti. Özdemir, uzun mesainin yarattığı yorgunluğun dikkat kaybına ve kazaya açık bir çalışma ortamına yol açtığını, evden çıkış ve eve dönüş süreleri hesaba katıldığında çoğu zaman sekiz saat uyumanın bile mümkün olmadığını ifade etti. Geçmişte yaşanan ölümlü kazaların ardından ambulans, hemşire ve iş güvenliği uzmanı gibi önlemler alındığını, ancak bunların uzun mesainin yarattığı yorgunluğu ortadan kaldırmadığını söyledi. Özdemir, set sonrası eve dönüş yolunda yaşanan bir kazayı örnek göstererek, eve dönüşün de iş güvenliği kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Sektörde 4A kapsamında sigortalı çalışma yerine serbest meslek makbuzu ya da şahıs şirketi üzerinden çalıştırmanın yaygın bir güvencesizlik biçimi olduğunu belirten Özdemir, kendi yaşadığı bir deneyimi örnek gösterdi: Fatura keserek çalıştığı bir işte yapımcının hizmeti aynı gün sonlandırdığını, bu tür ilişkilerde işine son verilen kişinin sigortalı bir çalışanın yararlandığı güvencelere erişmekte zorlandığını anlattı. Özdemir, bazı dijital platform yapımlarında belirli bir ücretin üzerindeki çalışanlardan serbest meslek makbuzu istendiğini, sigortalı çalışmak isteyenlerden ise ücretlerini düşürmelerinin talep edilebildiğini söyledi.
Sigortalı çalışmanın da tek başına yeterli olmadığını belirten Özdemir, primlerin düşük tutardan yatırılabildiğini ve ücretin bir bölümünün elden ödenebildiğini aktardı. Sendika ve meslek birliklerinin taban ücretler belirlemesine rağmen bu tutarların altında teklifler alınabildiğini söyleyen Özdemir, iş azaldığında ve yapımcı daha düşük ücretle çalışacak birini kolayca bulabildiğinde bu koşullara itiraz etmenin zorlaştığını ifade etti.
Özdemir, bir projenin bitmesiyle sigorta bildiriminin ve fiili iş ilişkisinin sona erdiğini, ancak iş kazasının sonuçlarının yıllarca sürebileceğini hatırlattı. Şirketin sorumluluk almaması durumunda işçinin hem tedaviyle uğraşmak hem de hakkını aramak için uzun bir hukuk sürecine girmek zorunda kalabildiğini belirtti.
Hak talep etmenin önündeki temel engellerden birinin “mimlenme” ve bir sonraki projeye çağrılmama korkusu olduğunu söyleyen Özdemir, bu nedenle ekip içindeki itirazların çoğu zaman bireysel şikâyetlerle sınırlı kaldığını, toplu hareket etmeye gelindiğinde ise bir “korku duvarı” bulunduğunu belirtti. Özdemir, sektörü bırakanlar arasında eğitimli ve deneyimli çalışanların da bulunduğunu, sektörde kalabilmenin zaman zaman itiraz etmeyen bir çalışan olmaya bağlandığını sözlerine ekledi.
İlgili Haberler

Karşıyaka Belediyesi emekçileri TİS hakları için emek nöbetine başladı
Karşıyaka Belediyesi emekçileri, toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin askıya alınmasına karşı emek nöbeti başlattı

Sözleşmeleri askıya alınan Karşıyaka Belediyesi emekçileri iş bırakma kararı aldı
TİS sürecinde sözleşmeleri askıya alınan Karşıyaka Belediyesi emekçileri belediye önünde açıklama yaptı. Aylık 30 bin TL kayıp yaşandığını belirten emekçiler, iş bırakma kararı ald

DİSK-AR: Türkiye'de geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31,2'ye çıktı
DİSK-AR'ın Eylül 2026 İşsizliğin Görünümü Raporu'na göre geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 31,2 olurken, ülkede 13 milyona yakın kişi işsiz durumda.