Çocuk İşçiliği Raporu (2026): Yoksulluk, MESEM ve İş Cinayetleri Cenderesindeki Çocuklar

DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), "Çocuk İşçiliği Raporu: Yoksulluk, MESEM'ler, İş Cinayetleri" başlıklı çalışmasını kamuoyuna sundu. Milli Eğitim Bakanlığı önünde gerçekleştirilen basın açıklamasında, çocukların eğitimden koparak ucuz iş gücü haline getirilmesine dikkat çekildi.

DİSK-AR tarafından hazırlanan rapor, Türkiye'de çocuk işçiliğinin münferit olaylardan ziyade yapısal bir yoksulluk ve emek rejimi sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Rapora göre, Türkiye’de çocukların %36,8’i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındadır. Çalışan çocukların %59,2'si hanehalkı ekonomisine doğrudan katkı sunmak ya da aile işletmesine yardım etmek amacıyla iş gücüne katılmaktadır.

Eğitimden Kopuş ve MESEM Tartışması

Ortaöğretim çağındaki çocukların eğitimden kopuşu dikkat çekici boyutlara ulaşmıştır. 14-17 yaş grubundaki net okullaşma oranı son iki eğitim yılında 8,1 puan gerileyerek %86,42 seviyesine düşmüştür.

Bu süreçte Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), çocukların eğitim çağındayken üretim süreçlerine dahil edildiği temel mekanizma haline gelmiştir. MESEM’e kayıtlı öğrenci sayısı son 10 yılda 5,3 kat artarak yarım milyonu aşmıştır. 2025-2026 döneminde MESEM kapsamındaki 15-18 yaş arası çocuk sayısı 392 bin 887 olarak kaydedilmiştir. Rapor, MESEM uygulamalarının ILO'nun 138 ve 182 sayılı uluslararası sözleşmelerindeki koruma prensipleriyle çeliştiğine işaret etmektedir.

Çocuk İş Kazaları ve Can Kayıpları

Saha denetimsizlikleri ve güvencesizlik çocuk işçilerin hayatını tehdit etmeye devam etmektedir. SGK verilerine göre 14-17 yaş grubunda iş kazası geçiren sigortalı çocuk sayısı 2017'de 6 bin 348 iken 2025 yılında 20 bin 836'ya yükselmiştir. Son 9 yılda en az 93 bin 517 kayıtlı çocuk iş kazası geçirmiştir.

İSİG Meclisi verilerine dayandırılan bölüme göre ise 2017 ile 2026'nın ilk yedi ayı arasında en az 646 çocuk çalışırken hayatını kaybetmiştir. Sadece 2025 yılında 94 çocuk iş cinayetlerinde yaşamını yitirmiştir.