TBMM Adalet Komisyonu'ndan Çocuk Suçluluğuna Karşı Kapsamlı Yasal Adım

Suça sürüklenen çocukların topluma kazandırılması, suç oranlarının azaltılması ve ceza adalet sisteminin güncellenmesi amacıyla hazırlanan kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda kabul edilerek Meclis Genel Kurulu gündemine taşındı. Çocukların adli süreçlerini ve ceza infaz koşullarını baştan aşağı değiştirmeyi hedefleyen tasarı; koruyucu tedbirlerden ceza indirim sınırlarına, ateşli ve kesici silah erişiminden infaz hesaplamalarına kadar geniş bir alanda yeni standartlar getiriyor.

Bazı Ağır Suçlarda Yaş İndirimine Hakim Takdiri ve Silah Erişimine Hapis Cezası

Kabul edilen kanun teklifinin en dikkat çekici maddelerinden birini ceza artırımları ve takdir yetkileri oluşturuyor. Düzenleme ile çocukların işlediği bazı ağır suçlarda otomatik yaş indirimi uygulanması şartı esnetiliyor; mahkeme hakimine belirli koşullarda yaş indirimini uygulamama noktasında takdir yetkisi tanınıyor.

Ayrıca çocukların suça karışmasını önlemeye yönelik caydırıcı önlemler kapsamında:

• Çocukların ateşli silahlara erişmesine neden olan, silah muhafaza yükümlülüğünü ihlal eden veya silaha ulaşmalarını kolaylaştıran kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilmesi öngörülüyor.

• Çocukların bıçak ve benzeri kesici/delici aletlere erişimini kısıtlamak amacıyla 18 yaşından küçüklere bu tür aletlerin satışı veya taşınması tamamen yasaklanıyor. Söz konusu kuralları ihlal edenlere yönelik ciddi idari para cezaları uygulanacak.

İnfaz Sisteminde Reform: 1 Gün 2 Gün Sayılacak

Teklif, çocuk hükümlülerin ceza infaz kurumlarındaki rehabilitasyon süreçlerini ve barınma şartlarını da yeniden yapılandırıyor. Yeni modele göre çocuk hükümlüler; işledikleri suçun türü, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumları göz önünde bulundurularak farklı bölümlerde tutulacak. İnfaz sürecinde iyi hal gösteren çocukların çocuk eğitimevlerine nakledilmesi kolaylaştırılacak.

İnfaz sürelerinin hesaplanmasında ise çocuk lehine önemli bir adım atılıyor. Belirli ağır suçlar hariç tutulmak kaydıyla; 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumlarında geçirilen 1 gün, 2 gün olarak hesaplanacak. Bu adımla çocukların cezaevi ortamında uzun süre kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Yeni Dönem Tedbirleri: "Yönlendirme" ve Kavramsal Değişim

Çocukların adalet sistemi içerisindeki etiketlenmesini önlemek ve rehabilitasyon odaklı bir yaklaşım sergilemek adına yasal terminolojide de değişikliğe gidiliyor. Yıllardır mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi yürürlükten kaldırılarak yerine “adli süreçteki çocuk” tanımı getiriliyor.

Öte yandan, suça yönelme riski bulunan veya adli sürece dahil olan çocuklar için "yönlendirme tedbirleri" devreye sokulacak. Bu çerçevede kamu kurumları iş birliğiyle:

• Sosyal hizmet ve psikolojik destek programları,

• Siber zorbalık ve dijital risklerden korunma eğitimleri,

• Kitap okuma ve kütüphane alışkanlığı kazandırma faaliyetleri,

• Çevre temizliği ve sosyal sorumluluk projeleri,

• Bağımlılıkla mücadele destek mekanizmaları aktif şekilde uygulanacak.

Kaynak: BHA