Ankara – Kamu emekçilerinin ve emeklilerinin 2026-2027 yıllarını kapsayacak olan 8. Dönem Toplu Sözleşme (TİS) görüşmeleri, tartışmalı bir başlangıca sahne oldu. Normalde 1 Ağustos'ta başlaması gereken görüşmelerin, hükümetin "keyfi" olarak 28 Temmuz'a çekilmesine KESK ve bağlı iş kolları sendikalarından sert tepki geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) önünde yapılan basın açıklamasında, KESK Eş Genel Başkanı Ayfer Koçak, "Toplu sözleşme" adı altında geçen 7 dönemin kamu emekçileri için kayıp olduğunu ve gerçek bir TİS için birleşme çağrısı yaptı.

"Yasa Tanımaz ve Keyfi Tutum": TİS Tarihine Tepki

Ayfer Koçak, açıklamasında, 4 milyon kamu emekçisini ve 2,5 milyon emekliyi doğrudan ilgilendiren bu sürecin, hükümetin "ben yaptım oldu" anlayışıyla yürütüldüğünü belirtti. Koçak, 4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Toplu sözleşme görüşmelerine, ağustos ayının ilk işgünü başlanır" hükmüne rağmen görüşmelerin 4 gün önce başlatılmasına sert tepki gösterdi. "Bakanımızın yurt dışı programı nedeni ile takvimi öne aldık gibi sıradan bir gerekçe ile yasayı keyfi olarak çiğnemeye hakkınız var mı?" diye soran Koçak, kendi yaptığı yasayı ayaklar altına alanları ve bu hukuksuzluğa seyirci kalanları kınadıklarını ifade etti.

Koçak, bu hukuk tanımaz ve keyfi tutumun ani gelişmediğini, mevcut iktidarın işçilerden, emekçilerden ve yoksullaştırılan milyonlardan adım adım koptuğunu, sermayenin ve yandaşların çıkarlarının ön planda tutulduğunu dile getirdi. Bu durumun toplu sözleşme süreçlerine de yansıdığını, hükümetin masada her şeye kendisinin karar verdiğini ve uzlaşmazlık durumunda kendi çoğunluğundaki Hakem Kurulu'nun devreye girdiğini, dolayısıyla hiçbir şeyin değişmediğini belirtti.

Yoksulluk, Güvencesizlik ve Ayrımcılık: KESK'in Temel Eleştirileri

KESK Eş Genel Başkanı, sözde toplu sözleşmelerle gelinen noktada kamu emekçilerinin derin bir yoksulluk, sefalet, güvencesizlik, angarya çalışma, ağır vergi yükü ve kamuya girişte/görevde yükselmede mülakat, torpil ve ayrımcılık gibi yüzlerce sorunla karşı karşıya olduğunu vurguladı. 6,5 milyonluk devasa bir kitlenin, "toplu sözleşme" adı altında bir kez daha "İktidar-Hakem-Yandaş" üçgenine hapsedilmek istendiğini ifade etti.

Koçak, 15 gündür ülkenin dört bir yanında yaptıkları ziyaretlerde, hangi sendikanın üyesi olursa olsun her kamu emekçisinin ve emeklinin bu garabet sistemden dert yandığını ve sorunların çözümü için bir çıkış yolu aradığını dile getirdi. "Gerçek, evrensel, bir toplu pazarlıkla uzaktan yakından hiçbir ilgisi olmayan, tüm haklarımızın işverene ve onun konfederasyonuna-sendikalarına teslim edildiği, bizlerin yok sayıldığı bu oyun devam ettiği sürece yaşadığımız sorunların çözülmesi mümkün değildir" diyerek sistemin temelden değişmesi gerektiğini savundu.

Gerçek TİS ve Grev Hakkı Vurgusu: KESK'in Talepleri

KESK, gerçek bir toplu sözleşme düzeninin grev hakkı olmadan düşünülemeyeceğini vurgulayarak, taleplerini şu başlıklar altında sıraladı:

• Gerçek Bir Toplu Sözleşme: ILO sözleşmeleri ve evrensel sendikal hak ve özgürlüklerle uyumlu, grev hakkı ile tamamlanmış, kadın kamu emekçilerinin kendi talepleriyle masada temsil edildiği bir TİS.

• TİS Masasının Tarihi: Kamu emekçilerinin izin dönemine denk gelen Ağustos ayı yerine, bütçe dönemine denk gelen Eylül-Ekim aylarında kurulmasını.

• İnsanca Yaşamaya Yeten Ücret:

  • Hiçbir kamu emekçisinin maaşının yoksulluk sınırı altında kalmaması, en düşük maaşın yoksulluk sınırının (Haziran 2025 itibarıyla 85 bin TL) üzerine çıkarılarak Temmuz 2025 itibarıyla %94 artırılması ve bu artışın tüm kamu emekçilerine yansıtılması.

  • Ocak 2026 itibarıyla en düşük kamu emekçisi maaşının en az 100 bin TL olacağı tahmin edilen yoksulluk sınırının üzerine çıkarılması, yani %98 artırılması ve bu artışın tüm kamu emekçilerine yansıtılması.

  • Brüt 18 bin 682 TL seyyanen ödeneğin taban aylık katsayısına dahil edilmesi ve mevcut emeklilerin aylıklarına yansıtılması.

  • Eş yardımının 4 bin TL'ye, çocuk yardımının her çocuk için 5 bin TL'ye çıkarılması.

  • Konut sahibi olmayan tüm kamu emekçilerine büyükşehirler için 13 bin 500 TL, diğer şehirlerde 11 bin TL kira desteği verilmesi ve bu tutarların her üç ayda bir yoksulluk sınırındaki artış oranında güncellenmesi.

  • Gerçek bir refah payı: Her üç ayda bir açıklanan ekonomik büyüme oranında refah payı verilmesi.

  • Gelir vergisi adaletsizliğine son verilmesi, 1. dilim oranının %15'ten %10'a düşürülmesi, yoksulluk sınırına kadar olan ücretlerden kesilen gelir vergisinin bu oranda sabitlenmesi.

  • Tüm kamu emekçilerine yılda iki kez net maaşı tutarında ikramiye verilmesi.

• Emeklilikte Adalet: 5434 ve 5510 sayılı Kanun kapsamında olan kamu emekçileri arasındaki emeklilik yaşı, maaş bağlanma oranı ve emekli aylıkları arasındaki uçurumun giderilmesi, eşit, adil ve insanca bir emeklilik hakkı.

• Kreş Hakkı ve Bakım Emeği:

  • Kamuda ücretsiz, nitelikli, anadilinde, tam zamanlı (7/24) hizmet veren kreşler açılması.

  • Kreşler açılana kadar 0-6 yaş arası her çocuk için Temmuz 2025 itibarıyla 7.500 TL kreş desteği.

  • Doğum öncesi ve sonrasında izinlerin ebeveyn ve çocuklar lehine düzenlenmesi (doğum öncesi 8, sonrası 24 hafta analık izni, ardından 6'şar ay devredilemez ebeveyn izni).

  • Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, bakım emeğinin paylaşılması, istihdam, terfi ve unvan değişikliklerinde cinsiyet eşitliği.

• Çalışma Koşulları ve Sosyal Haklar:

  • Haftalık çalışma süresinin 35 saate düşürülmesi.

  • İşyerinde yemek çıkmayanlara aylık 7.000 TL yemek yardımı.

  • Tüm kamu emekçilerine işe geliş gidişlerinde ücretsiz servis veya aylık abonman kartı.

  • Aylık 50 metreküp doğalgaz üzerinden yakacak desteği.

  • Yeni başlayan kamu emekçilerine iki maaş tutarında "Hoş Geldin İkramiyesi".

  • Unvan, kadro ya da hizmet sınıfı ayrımı yapılmaksızın, 1. Dereceye yükselen tüm kamu emekçilerine 3600 ek gösterge.

• Güvenceli İstihdam ve Güvenli Gelecek:

  • Güvencesiz istihdama (ücretli, vekil, taşeron, sözleşmeli) son verilmesi, tüm kamu emekçilerinin güvenceli-kadrolu istihdam edilmesi.

  • Performans, esnek çalışma gibi uygulamalara son verilmesi.

  • Hukuksuz ve keyfi KHK'lerle işinden edilenlerin görevlerine iade edilmesi.

• Demokratik, Adil Bir Çalışma Yaşamı:

  • İşe almada ve görevde yükselmede mülakatın kaldırılması, kariyer ve liyakatin esas alınması.

  • Örgütlenme özgürlüğü önündeki engellerin kaldırılması, sendikal hak ve özgürlüklerin önünün açılması, sendikal ayrımcılığa son verilmesi.

  • Kadın kamu emekçilerine uygulanan cinsiyetçilik, ayrımcılık ve mobbingin son bulması.

  • İstanbul Sözleşmesi'nin fesih iptali, ILO 190 sayılı Şiddet ve Taciz Sözleşmesi'nin onaylanması.

• Halktan Yana Bir Kamu Hizmeti:

  • Özelleştirmelere son verilmesi, kamu yatırımlarının artırılması, kamuda istihdamın yeterli hale getirilmesi.

  • Kamu kaynaklarının faiz ve Kamu Özel İşbirliği gibi yollarla sermayeye aktarılmasına son verilmesi.

  • Vergide adalet, dolaylı vergilerin düşürülmesi, servet, faiz ve kar gelirlerine tanınan ayrıcalıkların kaldırılması, servet vergisi getirilmesi.

Tüm Emekçilere Birleşme Çağrısı: Mücadelede Kararlılık

KESK, açıklamasının sonunda tüm kamu emekçilerine seslenerek, mevcut sistemin aparatı olanların çözümün adresi olamayacağını belirtti. Sendikacılığın sadece talep etmek değil, talebin arkasında durmak olduğunu ve yöntemin emekçiye yüzünü dönmek, üretimden gelen gücü örgütlemek olduğunu vurguladı. Talepler kabul edilmediğinde mücadele etmeden kenara çekilen yetkili konfederasyonun "sözde yetkisinin" emekçiler açısından hükümsüz olduğunu dile getirdi.

"Tek çare vardır. O da emek karşıtı bu düzende hangi sendikanın üyesi olursa olsun yıllardır kaybedenlerin yan yana gelmesi, omuz omuza vermesinden geçmektedir" diyen KESK, grevli gerçek bir toplu iş sözleşmesi, insanca yaşamaya yetecek ücret, güvenceli istihdam, güvenli gelecek, demokratik-adil bir çalışma yaşamı ve halktan yana bir kamu hizmeti için mücadelede birleşme çağrısı yaptı. KESK, bu mücadeleyi daha da büyütmek ve emekçilerin gerçek taleplerini kararlılıkla savunmak için tarafları belli tek ayaklı masalara değil, tüm emekçilere odaklanacağını belirtti.